Smart City Strategie

Strategie NL

November 2016 stonden de Nederlandse steden voor het eerst op de World Expo Smart Cities in Barcelona met een paviljoen. Centraal stonden de projecten waarmee onze grote steden zich als ‘smart en innovatief’ konden presenteren. In die periode werd ook gewerkt aan de smart city strategie NL. Een initiatief op verzoek van premier Rutte. In co creatie tot stand gekomen met behulp van 150 personen uit bedrijfsleven, overheden en kennisinstituten. Aangeboden in januari 2017 met een oplegnotitie namens de grote en middelgrote steden. Een mooi document met daarin ook de randvoorwaarden op een rij nodig voor de ontwikkeling van smart city’s in Nederland. Immers profiteren van deze wereldwijde groeimarkt zou zowel economisch voordeel kunnen opleveren als innovatieve oplossingen voor de stedelijke uitdagingen.

Randvoorwaarden

In de samenvatting van de smart city strategie NL zijn onderstaande randvoorwaarden als cruciaal genoemd:

  • Veilige en gestandaardiseerde digitale infrastructuur, landelijk dekkend
  • Publiek private samenwerking met ruimte voor experimenten
  • Nieuwe bestuursmodellen, integraal en over silo’s heen
  • Educatie en Employability – aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt nieuwe beroepen
  • Regionale samenwerkingsverbanden en netwerk van samenwerkende steden
  • Kennisdeling, co creatie en samenwerking om opschaling mogelijk te maken
  • Gezamenlijke internationale profilering
  • En zelf voeg ik daaraan toe: een smart city ondersteunende organisatie cultuur en leiderschap. 

Strategie met beperkte uitvoering?

Zoals zo vaak is een strategie verwoord in een mooi document, geen garantie dat er in praktijk actie op volgt. Het had gekund dat er na de tweede kamerverkiezingen (2017) en later bij de gemeenteraadsverkiezingen meer focus op was gekomen. En aanbevelingen terug te lezen zouden zijn in ambitiedocumenten en coalitieakkoorden. Helaas nog heel beperkt in zijn integrale geheel. Wel op sommige thema’s passend bij de ambities van de stad. De uitvoering (executie kracht) van de smart city strategie is afhankelijk van de daarvoor beschikbaar geselde resources, zoals financiën, governance, cultuur, leiderschap, en skills van medewerkers. Een bekende uitspraak “culture eats strategy for breakfast” van Peter Drucker is wellicht mede debet aan de gesegmenteerde uitvoering.  Smart City oplossingen die nog vaak in pilots, projecten en/of silo’s blijven steken waardoor algemeen kennisdeling beperkt is.

Cultuur & Leiderschap

Als de leiders geen doorbraken in de huidige cultuur, de waarden en opvattingen kunnen realiseren, dan is de uitvoering van de strategie gedoemd te mislukken. En na de teleurstelling van de mislukking, volgt vaak de verdwijning van het document naar de achtergrond en gaat men over tot de vertrouwde orde van de dag. Helemaal als men eigenlijk niet goed weet hoe het aan te pakken, waar en met wie te beginnen. Niet zo vreemd want smart cities is een nieuw opkomend fenomeen. Iets veelomvattends waar een stel innovators heel veel van weten en de rest in kennis en interesse achterblijft. Het kost ook enige tijd om door te krijgen wat het omhelst en wat cruciaal is. De uitspraak van Cruijff is hier typisch relevant voor: “je ziet het pas als je het door hebt”.

Mindset

Wat nodig is, is een nieuwe (ICT) mindset. Een ombuiging van oude denk en doe patronen, naar  nieuwe waarden, gedragingen en opvattingen. Dit kan via een cultuurtransformatie, maar dat is erg ingrijpend en veelomvattend. Maar ook een veranderaanpak met een leidende coalitie waar de innovators deel van uit maken. Het is de kunst als een olievlek de organisatie in te brengen, kennis te delen en samen te leren. Want het nieuwe type complexe uitdagingen waarbij vaak nieuwe technologie een rol speelt, kan niet meer worden opgelost middels het ouden denken en de ervaringen uit het verleden. Dee Hock (oprichter Visa) zei: “het niet moeilijk is nieuwe ideeën een organisatie in te krijgen, de echte opgave is, om de oude denkbeelden en vanzelfsprekendheden er uit te halen”. En die zitten vaak diepgeworteld in het voor vanzelfsprekend aangenomen deel van de organisatiestroom. De leiders hebben dus een cruciale rol om indien wenselijk en nodig hier verandering in aan te brengen.

Fygital ontwikkeling

Ondertussen gaan buiten de ontwikkelingen gewoon door. De urgentie om goed te kunnen anticiperen op deze ontwikkelingen neemt toe. We staan op de drempel van de doorontwikkeling van een ‘fygital’ samenleving, waar de digitale wereld en de fysieke wereld steeds meer inelkaar smelten. En het is natuurlijk de uitdaging voor bestuurders van steden, regio’s en landelijke overheden samen te werken met elkaar, het bedrijfsleven en kennisinstituten plus inwoners om te zorgen voor het meest veilige, gezonde, duurzame ‘fygital’ woon-, werk- en leefklimaat. Waarbij tegelijkertijd op meerdere gebieden doelen en ambities voor mens en stad kunnen worden gerealiseerd. Daarbij is een van de uitgangspunten van de smart city strategie NL:  ‘niet alleen het wiel uitvinden maar gebruik maken van de expertise in de stad, in de markt, bij experts op velerlei gebied’.

Benut expertise!

En als het gaat om het realiseren van een nieuwe mindset, een smart city ontwikkeling dienende strategie, visie, cultuurwaarden en stijl van leiderschap ben ik als een van de experts van het kernteam van de smart city strategie NL inzetbaar. Als interim verandermanager en co creator, met expertise op gebied van verandermanagement, citymanagement, citymarketing, city economie, smart cities en leiderschap ontwikkeling plus als trainer, coach, organisator, teambouwer en coalitievormer. Specialiste op gebied van mind-management, persoonlijke groei en effectiviteit, effectief leiderschap en veranderen van gedrag. Immers, het zijn de mensen die een nieuwe strategie moeten omarmen, begrijpen en de energie en creativiteit moeten hebben om deze uit te voeren en de gewenste ambities en doelen realiseren.